Open main menu

Wikipedia β

Maluleke

Va ka Maluleke i Van’wanati - i vantukulu va Malenga wa Gunyule. A va tshama enambyeni wa N’wanati, eMozambique, kusuhi ni lwandle (Nyembani/Inhambane), ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona ku suka hi ti 1600, kambe van'wani va landzela endzhaka 1820 loko ku fika Soshangana. Va luleka va ta a vupela-dyambu bya Mozambique, va tshama va longoloka na nambu wa Limpopo va hlota ti ndlopfu va xavisa timhondzo.

Maluleke
Van'wanati
"Vadyi va bhangu"
Mapeleto Maluleke; Makuleke; Maluleka; Maluleque.
Afrika Dzonga Mhinga · Elim · Xikundu · Xigalu · Nkuri · Xikhumba  · Matsilele · Mapayi  · malamulele
Muzambhiki Magude · Chokwe · Hokwe · Maputo
Swazini Mbuzini · Malelane · Kanyamazane ·
Zimbabwe N`wanedzi · Xikombedzi · Gezani · Malipati · [[]] · Gezani · Malipati
Ntlawa wa rixaka Van'wanati (N'walungu)

Nxaxamelo lowu tiviwaka wa vakwokwa-wa vakwokwani vaka Maluleke wu sungula eka Maxakadzi ivi wu ta haleno.

Leswinga ndzeni

Xiphato xa mutiEdit

Maluleke
Va ka xinyela babeni
Maciba ya tihuku ya lema rihlelo
Va ka mafula hi xivuri
Va tshika nyundzu
Hi va N’wanati, hi vadyi va bangu. Loko va ku:'N'wanati,' 'Mayeke'

Lexi hi xona xiphato lexi tivekaka xa muti lowu. Kuni ku hambana-nyana eka swi mutana swa ka Maluleke loko swiri karhi swi thopa xivongo lexi, kambe hinkwaswo swo thlelela eka Maxadzi.

Matimu ya mutiEdit

Matimu lawa aya helelanga ya ta tatisiwa hi ku ya ka nkarhi.

Kokwana kumbe tatana lonkulu I Xikandzaxivi kumbe Xixangaxile.

Va ka Maluleke i Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, eXai-Xai na le Nyembani, kusuhi ni lwandle. Ni tiva lerikulu va nge N’wampfhukwe. Va sukile kona (va luleka), ku sala Mbingwana hosi ya Vacopi, a veleka Xipenenyana. Xipenenyana u sale a fuma vuhosinkulu bya le Mozambique, kutani van’wana va ta a Transvaal, va rhurha na Vanyayi (va ka Baloyi).

Va ka Maluleke I vamakwavo na va ka Makwakwa. Khale a va akile Ebileni, xikarhi ka Vembe na Xengana. Va ka Sono vona a va akile n’walungwini wa Nkolwana-Benjana, ku ya fika aNkumeni. Loko va hambana na va ka Makwakwa, va ka Maluleke va lulama na Vembe (Limpopo river, va hlota tindlopfu, va fika amahlanganeni ya Vembe na Rivubye. Va aka kona, eN’walungwini laha va nga tshama na va ka Valoyi/Baloyi (Vanyayi), kutani va fuma tiko leri nga xikarhi ka Xingwedzi, Xirindzi, Vembe na Nadaje.

XIVONGO:

Malenga u velekile Ncelwa (tata wa Mayeke), Muswana na Maxakadzi kutani a rhuma Ncelwa ku ya lwa ni valala, kambe mana wa Ncelwa a ku ka yena: “U nga yi, u nga ta dlawa!”, Kutani Malenga a vutisa Maxakadzi a ku: “Wena u ri yini?”, Yena a ku: “ndzi ta ya”, kutani a ya a hlula Vanyayi, a fuma tiko. Malenga u fele a N’wampfukwe, kutani a lava ku nyika vuhosi eka Ncelwa leswi ngi a yi ri hosi. Ncelwa a chava kutani ku fuma Maxakadzi.

Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra VatsongaEdit

Hi ku ya hi Henri Junod va ka Maluleke, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu e ka rixaka ra vaTsonga.[1]

VukosiEdit

A Afrika Dzonga, va ka Maluleke i tihosi eka tindhawu leti: Xikundu, Mhinga, Muyexe, Nhlaniki, Malamulele, Nkurhi, Xigalo, Makuleke na Mulamula. A Mozambique: Ka Matsilele ku fika ka Hosi Mapai. Na le Vudzonga-vuxa dya le Zimbabwe va na vuhosi.

Swikombo swa lehandleEdit

MinkomboEdit

  1. Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19